Namaz Çeşitleri Nelerdir?

Namazlar farz, vacip ve nafile olmak üzere üç türde kılınır. Namazların bu şekilde isimlendirilmesi uygulanış zorunluluklarına göre belirlenmiştir. 

Namaz çeşitleri, namazların farz, vacip ve nafile namaz oluşları Kur’an-ı Kerim, Hz Muhammed (sav) in hadis ve sünnetleri vesilesiyle belirlenmiştir. Bizler de bu bilgileri İslam’ın bu iki temel kaynağından öğreniyoruz.

Namaz Çeşitleri Nelerdir?

Farz Namazlar

Farz namazlar farz-ı ayn ve farz-ı kifaye olmak üzere iki türde isimlendirilir. Farz-ı ayn, herkesin yapmakla mükellef olduğu yapılmayınca sorumlu olunan namazlardır. 

Farz-ı kifaye namazlar halkın belli bir kısmının yerine getirmesiyle namazı kılmayan diğer kişilerin üzerinden farziyetin kalktığı farz namazlardır. 

Günde beş vakit kılınan namazların farzları farz-ı ayn namazlardır. 

Sabah namazı iki rekat farzı

Öğle namazı dört rekat farzı 

İkindi namazı dört rekat farzı

Akşam namazı üç rekat farzı

Yatsı namazı dört rekat farzı 

Toplamda günde 17 rekat farz namaz kılınır.

Farz-ı ayn olan diğer namaz ise cuma namazıdır. Her hafta cuma gününe has olarak kılınan namazın iki rekatı farzdır. 

Farz-ı kifaye namazlar cenaze namazıdır. Bu namazı vefat eden kişinin cenaze namazına iştirak etmek isteyenler kılar. Bu kılma ile diğer kişilerden de mükellefiyet kalkar. 

Bu başlığımızda İslami hükmü farz olan namazlardan bahsettik. Bir de namazın kendine has farzları vardır. Bunlarla ilgili bilgi için Namazın Farzları Nelerdir? başlıklı yazımıza tıklayabilirsiniz.

Vacip Namazlar

Vitir Namazı

Günlük beş vakit farz namazdan olan yatsı namazına müteakiben kılınan namaza vitir namazı denir. Bu namazı kılmanın hükmü vaciptir. Kılmamak da kaza gerektirir. 

Bayram Namazları

Yılda iki sefer kutladığımız bayramlarımıza has namazlarımız olan Ramazan ve Kurban bayramı namazları da vacip namazlardandır. 

Küsuf Namazı 

Güneş tutulduğu vakitte kılınan namaza küsuf namazı denir. Nadiren kılma imkanı bulunabilen bu namazın da kılınma hükmü vaciptir. 

Nezir Namazı

Bir kişinin bir işinin olmasıyla ilgili namaz kılma adağı ile yükümlü olduğu namaz nezir namazıdır. Bu namaz kişinin iradesiyle kendisi üzerine vacip olur. 

Tilavet ve Sehiv Secdeleri

Tilavet Kuran okunduğunda secde ayetinin geçmesiyle uygulanması vacip kılınan secdedir. 

Namazda bir yanılma sonrası bu yanılmanın telafisi için yapılan secdeye de sehiv secdesi denir. Bunu da uygulamak kişinin üzerine vacip hükmündedir. 

Nafile Namazlar

İsteğe bağlı olarak kılınan namazlara nafile namazlar denir. Bunları uygulamak dinde yeri çok değerlidir. 

Vakitlerine veya niyetlerine göre isimlendirilmiş nafile namazları inceleyelim. 

Beş vakit farz namazın sünnetleri

Beş vakit farz namazlar farzlar ve sünnetlerle kılınır. İşte bu sünnetler bu başlıkta anlatılır. 

Teravih Namazı

Ramazan ayı boyunca yatsı namazı sonrası kıldığımız namazdır. Yirmi rekata kadar kılınabilmektedir. 

Teravih namazıyla ilgili peygamber efendimizin de büyük müjdeleri olan hadisleri de bulunmaktadır. Teravihin Ramazan ayının her akşamına has fazileti ayrıdır. 

Kuşluk (Duha) Namazı

Güneş doğuşundan 45 dk sonrasından itibaren güneşin tepe noktasına ulaşıncaya diğer bir ifade ile öğle namazına 45 dk kalıncaya kadarki kuşluk vaktinde kılınan namazdır. 

Kuşluk namazı 2+2 li rekatlar ile 12 rekata kadar kılınabilir. Hadislerde her bir iki rekatın müjdesi farklı olarak anlatılmıştır. Namaz çok faziletli olup sünnet olanı 8 rekat olarak kılmaktır. 

Bu namazda okunacak sureler tercih üzerine değişebilir. Kılan kişi okuyacağı sureleri kendisi belirleyebilir. 

Kuşluk namazı aynı zamanda beden nimetinin şükrü olarak yorumlanır. Yani bir kişi o günün kuşluk namazını kılmışsa o günün şükrünü bir nebze yerine getirmiş olur. 

Evvabin Namazı

Evvabin tövbe eden sığınan anlamlarına gelir. Dolayısıyla evvabin namazı tövbe edenlerin namazıdır da diyebiliriz. 

Akşam namazı hemen sonrasında 2+2 şeklinde kılınan nafile namazdır. Faziletli olan akşam namazı ile bütünleşik olarak kılmaktır. 

Yani namazdan sonra oyalanıp konuşup farklı şeyler yaptıktan sonra değil hemen kılmak uygun olandır. 

Bu namazın da kendi has sureleri bildirilmemiştir. Namazda okunacak sureler tercih üzerine okunabilir. Konuyla ilgili efendimizin hadisi de bulunmaktadır. 

Teheccüd Namazı

Geceleri bütün alem uyuyorken uyanıp kılınan gece namazıdır. Çok kıymetli ve fazileti büyüktür. 

Teheccüd namazının bilgisi hadislerle sabittir. O kadar ki efendimiz (sav) in  “Ümmetim için ağır gelmeyeceğini bilseydim teheccüd namazının farz olmasını isterdim.” ifade ettiği bilinir. 

Hacet Namazı

Birtakım isteklerin yerine getirilmesi için kılınan namazdır. İki veya dört rekat olarak kılınabilir. 

Hacet namazının kendine has sureler ile okunması tavsiye edilmiştir. Okunması gereken sureler şöyledir.

Namaz iki rekat kılınacaksa namazın birinci rekatında üç ayetel kürsi suresi okunur. İkinci rekatında ihlas, felak ve nas sureleri okunur. Selamdan sonra duası edilir. 

Namaz dört rekat kılınacaksa ilk üç rekatta üçer ayetel kürsi okunur son rekatta ihlas, felak, nas sureleri okunur, selam verilir ve duası yapılır. 

İstihare Namazı

İstihare kelime anlamı olarak hayırlı olanı istemek anlamına gelir. Bir istek için hayırlı ve şerli kararların görülebilmesi için kılınan nafile namazdır. 

İnsanlar kendileriyle ilgili hangi seçimi yapacaklarını bazen kestiremezler ve kararsız kaldıklarında sığınacak bir liman ararlar. Böyle durumlarda onlar fallara yakınlık duyabilirler. 

Bunun için Hz Muhammed (sav) istihare adetini getirmiştir. İstihare namazı mümini okların, falların şerrinden korumak için bir vesiledir. 

Namaz iki rekat kılınır, sonrasında duası yapılır. Bu dua irticalen olabileceği gibi bizzat Hz peygamberin tavsiye ettiği hacet duası da yapılabilir. 

Namazın ilk rekatında Kafirun Suresi, ikinci rekatta İhlas Suresi okunur. Selamdan sonra aşağıda yazdığımız istihare duası okunur.

Hiç bir şey düşünmeden abdestli olarak mümkünse kıbleye dönülerek yatılır.

Hz Muhammed (sav) in hadisinden öğrendiğimiz hacet namazı duası şudur:

Ey Allahım, ilmine güvenerek senden hakkımda hayırlısını istiyorum, gücüme güç katmanı istiyorum. Sınırsız lutfundan bana ihsan etmeni istiyorum. Ben bilmiyorum, ama sen biliyorsun, ben güç yetiremem ama sen güç yetirirsin. Ey Allahım! Yapmayı düşündüğüm bu iş, benim dinim, dünyam ve geleceğim açısından hayırlı olacaksa, bu işi benim hakkımda takdir buyur, onu bana kolaylaştır, uğurlu ve bereketli eyle. Yok eğer benim dinim, dünyam ve geleceğim için kötü ise, onu benden, beni ondan uzaklaştır. Ve hayırlı olan her ne ise sen onu takdir et ve beni hoşnut ve mutlu eyle!”

Bu namazın püf noktası; namazdan sonra bir ferahlık hissedilirse isteğin hayırlı olacağı, sıkıntı hissedilirse isteğin hayırsız olacağı hakikatidir.

Fakat bu hissiyat derin bir kulluğa sahip Allah dostları için mümkün olabilmektedir.

Halk arasında yaygın bir inanç olan istihare namazı sonrası görülen rüyaya göre hüküm vermek ve bu rüyaya göre yorum yapmann da uygun görüldüğü rivayet edilmektedir.

İstihare Namazı Rüyası İle İlgili Bilgiler

İstihare namazı sonrası görülen rüyada obje veya olaylar önemli değildir.

İstihare rüyasında esas olan ve dikkate alınması gereken şey görülen renklerdir. Bu renklere göre isteğin hayır veya şer olacağına dair yorum yapılır.

Beyaz veya yeşil renk görülürse hayır ile yorumlanır.

Siyah veya kırmızı renk görülürse şer ile yorumlanır.

Sarı renk görülürse ayrılık ile yorumlanır.

Tesbih Namazı

Belli tesbihler ile kılınan bu nafile namaz çok faziletlidir. Daha çok kandil gecelerinde kılınan tesbih namazının kendine has tesbihleri vardır. 

Bu tesbihler belli bir sıra ve sayıda, belli bir disiplin ile kılınır. Tesbih namazı da ihmal edilmemesi gereken nafile namazlardandır. Fırsat ve imkan buldukça kılınması güzel olan davranıştır. 

Tesbih Namazı Tesbihi 

Subhanellahi vel hamdülillahi vela ilahe illallahü vallahü ekber

Tesbih Namazı Nasıl Kılınır?
  1. Niyet edilir.
  2. Kıyamda Subhaneke’den sonra 15 defa tesbih okunur.
  3. Euzü besmele çekilir.
  4. Fatiha ve sure okunur.
  5. 10 defa tesbih çekilir ve rükuya varılır.
  6. Rükuda 10 defa tesbih çekilir ve doğrulunur.
  7. Burada 10 defa tesbih çekilir ve secdeye varılır.
  8. Secdede 10 defa tesbih okunur ve ara oturuşta 10 defa tesbih okunur.
  9. İkinci secdede 10 defa tesbih okunur.
  10. Bu aşamada ilk rekat tamamlanmış olur. Bir rekatta toplam 75 tesbih çekilmiş olur.
  11. Aynı adımlar diğer rekatlarda da tekrarlanır.
  12. 4 rekat bitiminde toplam 300 tesbih çekilmiş olur.

Efendimiz amcası Abbas’a hitaben tesbih namazına işaret ederek “öyle bir ibadet vardır ki haftada bir, ayda bir, yılda bir hiç olmadı ömürde bir sefer dahi yerine getirilmelidir.” buyurmuştur. 

Tahiyyet’ül Mescid Namazı

Bu nafile namaz camilere ve mescidlere girildiğinde kılınır. Kitabi olarak mescide selam namazı denilen tahiyyet’ül mescid namazı aslında Allah’a saygıyı ifade eder. 

Faziletli olanın mescidlere girince oturmadan hemen kılmaktır. Fakat biraz oturup sonra da kılınabilir. 

Yolculuğa Çıkış ve Yolculuktan Dönüş Namazı

Adından da anlaşılacağı üzere bu nafile namaz da bir yolcunun yolculuğu için kılınması uygun görülen namazdır. 

Yolcu kişi yola çıkmadan önce yolculuğunun hayırlı bir şekilde geçmesi için; yolculuktan dönünce de hayırlısıyla dönüş yapmasının şükrünü ifade etmek için kılabilir.

Tövbe Namazı

İnsanoğlu insan olma yönü itibariyle hata da yapabilir günah da işleyebilir. Önemli olan insanın günahlarında ısrarcı olmamasıdır. 

Allah-u Teala Kuranın birçok yerinde affedici ve tövbeleri kabul edici olduğunu açıklamıştır. O kullarını günahlardan sonra tövbe etmeye sevk eder. 

Tövbe namazı da kulların günahlarını affettirmek için bir vesiledir. İki rekat veya daha fazlası ile kılınabilir. Belli bir vakti yoktur. 

Hüsuf ve Küsuf Namazları

Bu kıymetli namazlar ay ve güneş tutulması tabiat olayları yaşandığı sırada kılınan namazlardır. Hüsuf ay, küsuf güneş anlamına gelir. 

Nafile namazlar başlığında anlattığımız Küsuf namazının hadislerin bildirdiğine göre vacip olma hükmü kuvvetlidir. Nitekim yukarıda vacip namazlar başlığımızda küsuf namazını ele almıştık. 

Namaz Çeşİtleri Sonuç

Gördüğümüz üzere namaz çeşitleri arasında farzlardan ayrı nafile namazlarımız da vardır. Eğer sağlığımız müsait ise bunu ahiretimiz adına fırsata çevirerek farzlarla yetinmemeli ve hayatımızda nafile ibadetlere de bolca yer vermeye özen göstermeliyiz. 

Unutmamak gerekir ki sağlık da, zaman da, ömür de birer emanettir. Onlar bizde mevcut iken elimizden ve irademizden geldiğince en iyi şekilde onları tasarruf etmeliyiz. 

Bu geçici hayatın en hakiki yüzü kendimiz için!

Kaynaklar:

> Kur’an-ı Kerim

> Hadis-i Şerifler

> Diyanet Yayınları

 

İlgili Yazılar

Namaz Nedir? Namaz Nasıl Kılınır?

Namaz Kılmak Nedir? Neden Namaz Kılmalıyım?

Bir Cevap Yazın